Τι ορίζεται ως Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο;

Ως Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο (ΑΕΕ) περιγράφεται µία ετερογενής οµάδα διαταραχών µε κυρίαρχο γνώρισµα την παρουσία σηµείων & συµπτωµάτων από το Κεντρικό Νευρικό Σύστηµα είτε συνεπεία ισχαιµίας είτε αιµορραγίας. Με τον όρο Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο υπογραµµίζεται η αιφνίδια εµφάνιση των συµπτωµάτων, τα οποία αφήνουν τις περισσότερες φορές µία διαρκή σωµατική & γνωσιακή αναπηρία. Πρόκειται για αιφνίδια διακοπή της αιµάτωσης του εγκεφάλου µε αποτέλεσµα τη βλάβη του εγκεφάλου και τη διακοπή της λειτουργίας του.

Το Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο αποτελεί την 3η αιτία θανάτου µετά το καρδιογενές επεισόδιο και τον καρκίνο, ενώ αποτελεί παράλληλα την κύρια αιτία µακροχρόνιας αναπηρίας, καθώς επίσης ένα σηµαντικό αίτιο χρόνιας αναπηρίας και τη συνηθέστερη νευρολογική κατάσταση που απαιτεί νοσηλεία.

Υπάρχουν δύο τύποι Αγγειακού Εγκεφαλικού Επεισοδίου: το Ισχαιµικό και το Αιµορραγικό.

Το 80%-85% των εγκεφαλικών επεισοδίων είναι ισχαιµικά. Από τα 750.000 νέα Αγγειακά Εγκεφαλικά Επεισόδια που συµβαίνουν κάθε χρόνο στις ΗΠΑ, το 85% οφείλεται σε Έµφρακτο Εγκεφάλου.

Το Ισχαιµικό Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο συµβαίνει όταν διακόπτεται η αρτηριακή παροχή αίµατος σε ένα τµήµα του εγκεφάλου. Αυτό οφείλεται σε απόφραξη των µεγάλων αγγείων προς τον εγκέφαλο, ή των µικρών αγγείων εντός του εγκεφάλου.

Η απόφραξη προκαλείται είτε από δηµιουργία θρόµβου σε µία στενωµένη αρτηρία (θρόµβωση) είτε από θρόµβο που σχηµατίσθηκε σε άλλο σηµείο του σώµατος, συνήθως στην καρδιά, και µετακινήθηκε στις αρτηρίες του εγκεφάλου µε την αιµατική ροή (εµβολή).

Αιµορραγικό επεισόδιο συµβαίνει µετά από αιµορραγία µέσα (Αιµάτωµα), ή γύρω από τον εγκέφαλο (Υπαραχνοειδής Αιµορραγία). Υπάρχουν πολλά πιθανά αίτια αιµορραγίας στον εγκέφαλο. Τα συνηθέστερα είναι:

  • Ρήξη Ανευρύσµατος ή ∆υσπλασίας αγγείου του εγκεφάλου
  • Ρήξη µικρών αγγείων εντός του εγκεφάλου.

Με ποιό µηχανισµό γίνεται το Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο;

Στο Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο σταµατά αιφνίδια η αιµάτωση µίας περιοχής του εγκεφάλου, άλλοτε άλλης έκτασης, είτε διότι εµποδίζεται η ροή αίµατος εντός του αγγείου, (θροµβωτικό επεισόδιο), είτε διότι υπάρχει ρήξη αγγείου & το αίµα διασκορπίζεται µέσα ή γύρω από τον εγκέφαλο (Αιµορραγικό επεισόδιο). Αποτέλεσµα είναι είτε να σταµατήσει η λειτουργία των εγκεφαλικών κυττάρων που βλάπτονται, είτε αυτά να πεθάνουν. Όταν αυτό συµβεί, η λειτουργία τµηµάτων του σώµατος που ρυθµίζονται από τα κύτταρα αυτά διαταράσσεται ή διακόπτεται.

Ανάλογα µε την περιοχή του εγκεφάλου που προσβάλλεται από το εγκεφαλικό είναι δυνατόν οι ασθενείς να χάσουν την οµιλία, την αίσθηση, τη µυϊκή δύναµη, την κίνηση, την όραση και τη µνήµη. Τα συµπτώµατα αυτά σε ορισµένους ασθενείς υποχωρούν και θεραπεύονται, σε άλλους όµως παραµένουν υπολείµµατα που προκαλούν αναπηρία µόνιµη, και ορισµένοι ασθενείς θα καταλήξουν.

Στα ισχαιµικά εγκεφαλικά επεισόδια, η άµεση θεραπεία είναι απαραίτητη για να προληφθεί η επέκταση της βλάβης σε µεγαλύτερη περιοχή του εγκεφάλου, όπου η ροή του αίµατος έχει µειωθεί, αλλά δεν έχει σταµατήσει.

Στα αιµορραγικά εγκεφαλικά επεισόδια, η άµεση θεραπεία, όταν είναι απαραίτητη, προλαµβάνει µία δεύτερη αιµορραγία.

Τι είναι το παροδικό ισχαιµικό επεισόδιο;

Παροδικό ισχαιµικό επεισόδιο ονοµάζεται η προσωρινή διακοπή της αιµατικής ροής σε ένα σηµείο του εγκεφάλου. Μπορεί να έχει διάρκεια µερικών δευτερολέπτων, ή µερικών ωρών, συνήθως όµως διαρκεί λιγότερο από 24 ώρες. Αποτελεί ένα σηµαντικό προειδοποιητικό σηµείο ενός µελλοντικού εγκεφαλικού επεισοδίου στις επόµενες ώρες, ή µέρες. Είναι ένδειξη ότι η αιµατική ροή προς τον εγκέφαλο είναι διαταραγµένη και πρέπει να αξιολογείται µε τον ίδιο επείγοντα χαρακτήρα, όπως το εγκεφαλικό επεισόδιο.

Ποια είναι τα συµπτώµατα του Αγγειακού Εγκεφαλικού Επεισοδίου;

Τα συµπτώµατα του Αγγειακού Εγκεφαλικού Επεισοδίου µπορεί να ποικίλουν. Αρχίζουν άλλοτε αργά και άλλοτε πολύ γρήγορα. Είναι πιθανό ακόµα και να ξυπνήσει κάποιος µε τα συµπτώµατα.

Πρέπει να αναζητηθεί άµεση ιατρική βοήθεια, εάν ξαφνικά ένα από τα ακόλουθα συµπτώµατα εµφανιστεί:

  • Μούδιασµα ή αδυναµία στο πρόσωπο, χέρι, πόδι, κυρίως στη µία πλευρά του σώµατος.
  • Σύγχυση, ή διαταραχή οµιλίας, ή αντίληψης.
  • Διαταραχή όρασης στον ένα, ή και στους δύο οφθαλµούς.
  • Διαταραχή βάδισης και συντονισµού των κινήσεων, ίλιγγος, αστάθεια.
  • Δυνατός πονοκέφαλος.

Δυστυχώς, από τη στιγµή έναρξης των συµπτωµάτων του εγκεφαλικού επεισοδίου υπάρχει ένα πολύ περιορισµένο χρονικό διάστηµα, µέσα στο οποίο µπορεί να εφαρµοστεί αποτελεσµατικά θεραπεία. Σε περίπτωση καθυστερήσεων η δυνατότητα παρέµβασης έχει χαθεί.

Το Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο εξελίσσεται γρήγορα, κάτι το οποίο σηµαίνει πως θα πρέπει ο ασθενής να έχει τη φροντίδα των ιατρών το συντοµότερο δυνατόν.

Πώς διαγιγνώσκεται το Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο;

Η αξιολόγηση του Νευρολόγου ή ενός άλλου ιατρού θα βοηθήσει στη διάγνωση του Αγγειακού Εγκεφαλικού Επεισοδίου και θα δώσει πληροφόρηση για την κατανόηση της αιτίας.

​Η αξιολόγηση περιλαµβάνει:

  • Φυσική εξέταση
  • Νευρολογική εξέταση
  • Αιµατολογικές εξετάσεις
  • Εξετάσεις απεικόνισης του εγκεφάλου (Αξονική Τοµογραφία, Μαγνητική Τοµογραφία)
  • Απεικόνιση Αγγείων Εγκεφάλου (Αγγειογραφία)
  • Δοκιµασίες καρδιακής λειτουργίας

  Α) Ηλεκτροκαρδιογράφηµα (ΗΚΓ)

  Β) Υπερηχοκαρδιογράφηµα

  Γ) Καταγραφή καρδιακού ρυθµού

Ποιος γιατρός µπορεί να διαγνώσει το Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο;

Ο οικογενειακός γιατρός (Παθολόγος, Γενικός Γιατρός) µπορεί να βγάλει την πρώτη διάγνωση πιθανού Αγγειακού Εγκεφαλικού Επεισοδίου , όµως οι Νευρολόγοι είναι οι ιατροί που ειδικεύονται σε διαταραχές του εγκεφάλου και των νεύρων και ασχολούνται µε τη διάγνωση του Αγγειακού Εγκεφαλικού Επεισοδίου.

Ο Νευρολόγος, για να µπορέσει να προσφέρει την καλύτερη φροντίδα, πρέπει να γνωρίζει όλα τα συµπτώµατά σας και το ιατρικό ιστορικό.

Χρειάζεστε απαντήσεις στα ερωτήµατά σας. Θα βοηθήσει πολύ αν υπάρχουν σηµειώσεις σχετικά µε την κατάσταση του ασθενούς και λίγες, καλά δοµηµένες, ερωτήσεις του ασθενούς σε κάθε συνάντηση µε το γιατρό.

Ποιες θεραπευτικές δυνατότητες υπάρχουν;

Έχει µεγάλη σηµασία η άµεση ιατρική φροντίδα.

Για ασθενείς µε ισχαιµικό εγκεφαλικό επεισόδιο  που πληρούν ορισµένα κριτήρια, ένα φάρµακο που διαλύει το θρόµβο, ο ενεργοποιητής ιστικού πλασµινογόνου (tPA), δύναται να βελτιώσει την εξέλιξη όταν δίδεται εντός 4 ½ ωρών από την εµφάνιση των συµπτωµάτων. Όσο νωρίτερα δοθεί η θεραπεία, τόσο µεγαλύτερη πιθανότητα υπάρχει να βοηθήσει.

Σε ορισµένες περιπτώσεις υπάρχουν και άλλοι τρόποι αποµάκρυνσης των θρόµβων του αίµατος από τα αγγεία του εγκεφάλου.

Η ανάγκη διεύρυνσης του χρονικού, θεραπευτικού παράθυρου και αντιµετώπισης ασθενών µε απόφραξη µεγάλου αγγείου οδήγησε στην ανάπτυξη ενδαρτηριακών θεραπειών. Αυτές είναι η ενδαρτηριακή θροµβόλυση και η ενδαρτηριακή θροµβεκτοµή, ή µηχανική θροµβόλυση. Οι ενδαρτηριακές θεραπείες µπορούν να εφαρµοστούν εντός 6 ωρών από την εµφάνιση συµπτωµάτων. Μετά από παρακέντηση της µηριαίας αρτηρίας (αρτηρία του ποδιού), ένας µικροκαθετήρας προωθείται µέχρι την αρτηρία που έχει το θρόµβο και µέσω αυτού εγχέεται θροµβολυτική ουσία (tPA) κατευθείαν στο θρόµβο, ή µε ειδικές συσκευές αφαιρείται µηχανικά ο θρόµβος.

Η θεραπεία, τα πρώτα 24ωρα, στοχεύει στην πρόληψη και αντιµετώπιση των πιθανών άµεσων επιπλοκών του επεισοδίου βελτιώνοντας την ανάρρωση και προλαµβάνοντας µελλοντικά εγκεφαλικά επεισόδια. Περιλαµβάνει φάρµακα, τα οποία ρευστοποιούν το αίµα, µειώνουν την αρτηριακή πίεση και τη χοληστερίνη, και σε ορισµένες περιπτώσεις χρησιµοποιούνται επεµβατικές µέθοδοι για την αποκατάσταση αρτηριακών στενώσεων.

Άλλοι τρόποι θεραπείας είναι η µείωση αµέσως των κινδύνων επιπλοκών βελτιστοποιώντας την ανάρρωση και προλαµβάνοντας µελλοντικά Αγγειακά Εγκεφαλικά Επεισόδια. Περιλαµβάνουν φάρµακα, τα οποία ρευστοποιούν το αίµα, και φάρµακα που µειώνουν την αρτηριακή πίεση και τη χοληστερίνη. Σε ορισµένες περιπτώσεις χρησιµοποιούνται επεµβατικά βοηθήµατα (stents), τα οποία ανοίγουν το εσωτερικό των στενοµένων αιµοφόρων αγγείων στον αυχένα.

Για τα αιµορραγικό Αγγειακά Εγκεφαλικά Επεισόδια η θεραπεία είναι:

  • Φάρµακα που µειώνουν την αρτηριακή πίεση
  • Χειρουργική αντιµετώπιση για παροχέτευση του αίµατος από εγκέφαλο, ή µείωση της ενδοεγκεφαλικής πίεσης
  • Χειρουργείο αποκατάστασης των διατριθέντων αιµοφόρων αγγείων
  • Εισαγωγή ενός βοηθήµατος (coil) να εµποδίσει την αιµορραγία των αγγείων
  • Αποιδηµατικά φάρµακα του εγκεφάλου
  • Εισαγωγή σωλήνα παροχέτευσης για να µειώσει την ενδοεγκεφαλική πίεση

Η ζωή µετά το Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο

Αν και µερικοί ασθενείς αποκαθίστανται µετά το ΑΕΕ, άλλοι συνεχίζουν να έχουν προβλήµατα ανάλογα µε τη θέση και το µέγεθος του ΑΕΕ όπως:

  • Προβλήµατα µνήµης, συγκέντρωσης και προσοχής
  • Δυσκολία οµιλίας ή αντίληψης του προφορικού λόγου
  • Δυσκαταποσία
  • Συγκινησιακά προβλήµατα, όπως κατάθλιψη
  • Συχνά, απώλεια όρασης από τη µία πλευρά
  • Απώλεια της ισχύος, ή της αίσθησης της µίας πλευράς του σώµατος
  • Απώλεια ισορροπίας, ή ικανότητας βάδισης

Η περαιτέρω φυσικοθεραπεία βοηθά να αποκτήσει κανείς τη χαµένη του λειτουργία έπειτα από βλάβη λόγω του εγκεφαλικού επεισοδίου, σε συνδυασµό µε εργοθεραπεία και λογοθεραπεία εφ’ όσον απαιτείται.

Κατά την αποκατάσταση, οι περισσότεροι θα βελτιωθούν, µερικοί όχι τελείως.

Ο εγκέφαλος µπορεί να µάθει νέους τρόπους λειτουργίας χρησιµοποιώντας τα ανέπαφα κύτταρα του εγκεφάλου.

Προλαµβάνοντας ένα δεύτερο Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο

Άνθρωποι που έχουν εµφανίσει ένα Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο έχουν µεγαλύτερο κίνδυνο για ένα άλλο εγκεφαλικό επεισόδιο από αυτούς που δεν είχαν ποτέ επεισόδιο.

Ο ασθενής θα πρέπει να κουβεντιάσει µε το Νευρολόγο του για τους τρόπους που µπορεί να προλάβει ένα δεύτερο ΑΕΕ και περιλαµβάνονται φάρµακα και αλλαγές στον τρόπο διαβίωσης όπως:

  • Διατροφή πτωχή σε αλάτι, λίπος, χοληστερόλη, ζάχαρη
  • Ρύθµιση υψηλής αρτηριακής πίεσης
  • Ρύθµιση σακχάρου αίµατος
  • Διακοπή καπνίσµατος
  • Ρύθµιση φαρµάκων για τη χοληστερόλη
  • Φάρµακα αντιαιµοπεταλιακά

Η αποκατάσταση µετά το Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο είναι συχνά µεγάλο πρόβληµα τόσο για τους ασθενείς όσο και για τους φροντιστές τους. Απαιτείται συνεχής στήριξη τόσο του ασθενούς, όσο και των φροντιστών, µε βοήθεια, όχι µόνο σωµατική, αλλά και ψυχική υποστήριξη, ώστε να ελαχιστοποιηθεί το µεγάλο έλλειµµα στην ποιότητα της καθηµερινής διαβίωσης που δηµιουργεί η αναπηρία.

Για την επιτυχή επίτευξη αυτού του στόχου απαιτείται παράλληλη υποστήριξη της οικογένειας και των φροντιστών, µε υποστηρικτική ψυχοθεραπεία των φροντιστών και της οικογένειας, την καθοδήγηση συµµετοχής σε προγράµµατα και οµάδες για άτοµα µε Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο, την υποστήριξη από κοινωνικό λειτουργό, θεµάτων κοινωνικών, νοµικών και γραφειοκρατικών που αφορούν τα άτοµα µε Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο.  

Δρ. Κληµεντίνη Ε. Καραγεωργίου, MD, PhD, Διευθύντρια Νευρολόγος - Ψυχίατρος Ιατρικού Κέντρου Αθηνών.
www.iatrikokentro.gr

Share |